Opactwo Esrum i jego związek z Kołbaczem

Początki opactwa w Danii

Opactwo Esrum i Kołbacz łączy wyjątkowa więź historyczna, sięgająca XII wieku. Opactwo cystersów w Esrum, położone na wyspie Zelandia w Danii, powstało w 1151 roku. Na miejsce wcześniejszego klasztoru benedyktynów arcybiskup Eskil z Lund sprowadził braci cysterskich z Clairvaux. W krótkim czasie Esrum stało się jednym z najważniejszych ośrodków zakonu na północy Europy – duchowym, gospodarczym i kulturalnym. Prężnie działający klasztor posiadał bogate uposażenie i prowadził aktywną działalność, a jego znaczenie rosło z każdym stuleciem.

Esrum a fundacja w Kołbaczu

To właśnie z Esrum wyruszyli cystersi, którzy w 1173 roku założyli klasztor w Kołbaczu na Pomorzu Zachodnim. Była to fundacja wyjątkowa, ponieważ jedyna na tym terenie powiązana bezpośrednio z Danią, a nie poprzez klasztory niemieckie. Opactwo Esrum i Kołbacz połączyła więc relacja „matki i córki” – a w architekturze i rozwiązaniach gospodarczych Kołbacza do dziś widoczne są wyraźne wpływy duńskie.

Charakterystycznym przykładem jest technika murarska – cegły w kościele w Kołbaczu ułożono „w jodełkę”, co stanowiło znak rozpoznawczy budowniczych z Danii. To dzięki Esrum na Pomorze dotarły wzorce, które wyróżniały Kołbacz na tle innych klasztorów cysterskich regionu.

Upadek i nowe funkcje

Świetność Esrum zakończyła się wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku. W 1536 roku luteranizm stał się religią państwową Danii, a dobra kościelne przejęła korona. Cystersi pozostali w Esrum jeszcze przez kilkanaście lat, jednak ostatecznie w 1559 ostatnich braci przeniesiono do opactwa Sorø. Budynki w dużym stopniu rozebrano, a cegły wykorzystano przy budowie zamków Frederiksborg i Kronborg – jednych z najważniejszych rezydencji królewskich w Danii.

Mimo upadku klasztornego życia, Esrum nigdy nie straciło znaczenia. Zabudowania przystosowano do nowych funkcji: służyły jako domek myśliwski dla królów, stadnina koni, a później mieściły różne urzędy wojskowe i cywilne.

CC BY 2.5, Graphicos

Esrum dziś – muzeum, kultura i smak tradycji

Do naszych czasów zachował się jeden z budynków gospodarczych dawnego klasztoru (z lat 1350–1450). Dziś pełni on zupełnie inne funkcje – mieści się tam restauracja, sale wystawowe i koncertowe oraz punkt informacji turystycznej. Teren opactwa został włączony w obszar Parku Narodowego Kongernes Nordsjælland, a wokół wyznaczono szlaki prowadzące m.in. nad malownicze jezioro Esrum.

Z opactwem związana jest także tradycja kulinarna. Ser „Esrom”, wytwarzany według klasztornej receptury, od 1930 roku produkowany jest na nowo, a od 1962 nosi chronioną nazwę geograficzną (PGI). Dziś jest jedną z kulinarnych wizytówek Danii, przypominającą o dawnym dziedzictwie cystersów.

Wspólna spuścizna Esrum i Kołbacza

Opactwo Esrum i opactwo w Kołbaczu łączy wspólna historia, która zaczęła się w XII wieku. To dzięki duńskim mnichom z Esrum na Pomorzu pojawiły się nowe wzorce architektury, rolnictwa i organizacji życia klasztornego. Choć dziś oba miejsca pełnią już inne funkcje – Esrum jako centrum kulturalno-turystyczne, a Kołbacz jako świadectwo dawnej potęgi cystersów – pozostają symbolami wspólnego europejskiego dziedzictwa.

👉 Zobacz stronę internetową klasztoru Esrum

Zobacz także: