Początki opactwa w Danii
Opactwo Esrum i Kołbacz łączy wyjątkowa więź historyczna, sięgająca XII wieku. Opactwo cystersów w Esrum, położone na wyspie Zelandia w Danii, powstało w 1151 roku. Na miejsce wcześniejszego klasztoru benedyktynów arcybiskup Eskil z Lund sprowadził braci cysterskich z Clairvaux. W krótkim czasie Esrum stało się jednym z najważniejszych ośrodków zakonu na północy Europy – duchowym, gospodarczym i kulturalnym. Prężnie działający klasztor posiadał bogate uposażenie i prowadził aktywną działalność, a jego znaczenie rosło z każdym stuleciem.
Esrum a fundacja w Kołbaczu
To właśnie z Esrum wyruszyli cystersi, którzy w 1173 roku założyli klasztor w Kołbaczu na Pomorzu Zachodnim. Była to fundacja wyjątkowa, ponieważ jedyna na tym terenie powiązana bezpośrednio z Danią, a nie poprzez klasztory niemieckie. Opactwo Esrum i Kołbacz połączyła więc relacja „matki i córki” – a w architekturze i rozwiązaniach gospodarczych Kołbacza do dziś widoczne są wyraźne wpływy duńskie.
Charakterystycznym przykładem jest technika murarska – cegły w kościele w Kołbaczu ułożono „w jodełkę”, co stanowiło znak rozpoznawczy budowniczych z Danii. To dzięki Esrum na Pomorze dotarły wzorce, które wyróżniały Kołbacz na tle innych klasztorów cysterskich regionu.
Upadek i nowe funkcje
Świetność Esrum zakończyła się wraz z nadejściem reformacji w XVI wieku. W 1536 roku luteranizm stał się religią państwową Danii, a dobra kościelne przejęła korona. Cystersi pozostali w Esrum jeszcze przez kilkanaście lat, jednak ostatecznie w 1559 ostatnich braci przeniesiono do opactwa Sorø. Budynki w dużym stopniu rozebrano, a cegły wykorzystano przy budowie zamków Frederiksborg i Kronborg – jednych z najważniejszych rezydencji królewskich w Danii.
Mimo upadku klasztornego życia, Esrum nigdy nie straciło znaczenia. Zabudowania przystosowano do nowych funkcji: służyły jako domek myśliwski dla królów, stadnina koni, a później mieściły różne urzędy wojskowe i cywilne.
CC BY 2.5, Graphicos
Esrum dziś – muzeum, kultura i smak tradycji
Do naszych czasów zachował się jeden z budynków gospodarczych dawnego klasztoru (z lat 1350–1450). Dziś pełni on zupełnie inne funkcje – mieści się tam restauracja, sale wystawowe i koncertowe oraz punkt informacji turystycznej. Teren opactwa został włączony w obszar Parku Narodowego Kongernes Nordsjælland, a wokół wyznaczono szlaki prowadzące m.in. nad malownicze jezioro Esrum.
Z opactwem związana jest także tradycja kulinarna. Ser „Esrom”, wytwarzany według klasztornej receptury, od 1930 roku produkowany jest na nowo, a od 1962 nosi chronioną nazwę geograficzną (PGI). Dziś jest jedną z kulinarnych wizytówek Danii, przypominającą o dawnym dziedzictwie cystersów.
Wspólna spuścizna Esrum i Kołbacza
Opactwo Esrum i opactwo w Kołbaczu łączy wspólna historia, która zaczęła się w XII wieku. To dzięki duńskim mnichom z Esrum na Pomorzu pojawiły się nowe wzorce architektury, rolnictwa i organizacji życia klasztornego. Choć dziś oba miejsca pełnią już inne funkcje – Esrum jako centrum kulturalno-turystyczne, a Kołbacz jako świadectwo dawnej potęgi cystersów – pozostają symbolami wspólnego europejskiego dziedzictwa.
👉 Zobacz stronę internetową klasztoru Esrum
Zobacz także:
Relacje z Jasełek Bożonarodzeniowych w Kołbaczu
Jasełka Bożonarodzeniowe w wykonaniu dzieci przedszkolnych i szkolnych, nauczycieli i rodziców ZS w Kołbaczu obyły się w dniu 18.12.2025r. w Domu Konwersów w KołbaczuTegoroczne Jasełka były nie tylko pięknym widowiskiem, ale także wyjątkowym przeżyciem, które wprowadziło nas w świąteczny nastrój.Na scenie pojawili się aniołowie, pasterze, królowie, Święta Rodzina oraz inne postacie, które ożywiły tradycyjną historię. Występom towarzyszyły kolędy i pastorałki. Dla wszystkich uczestników przygotowano napoje i słodki poczęstunek.Dziękujemy naszym wspaniałym artystom za piękny występ, Nauczycielom oraz Rodzicom za przygotowanie i udział w tym niezwykłym wydarzeniu, a wszystkim zaangażowanym za współpracę i cudowne chwile!Organizatorzy: Archidiecezja Szczecińsko-Kamieńska, Parafia w Kołbaczu, Zespół Szkół w Kołbaczu oraz Stare Czarnowo – gmina piękna z natury.
Zaproszenie na Jasełka Bożonarodzeniowe
Serdecznie zapraszamy na Jasełka Bożonarodzeniowe, w wykonaniu dzieci przedszkolnych i szkolnych oraz Teatru Rodziców w Kołbaczu, które odbędą się 18 grundnia 2025r. o godz. 17,00 w Domu Konwesów w Kołbaczu. Szczegóły na plakacie
Mikołajki z legendami cysterskiego Kołbacza za nami
Spotkanie Mikołajkowe z LEGENDZIARZEM Mirosławem Wacewiczem zgromadziło dziś w sali Domu Konwersów w Kołbaczu wielu mieszkańców Kołbacza i okolic, zarówno tych dużych, jak i małych. Było to wyjątkowe spotkanie wokół legend dawnego opactwa cystersów w Kołbaczu. W ten niezwykły świat, w którym historia splata się z fantazją i gdzie każdy mógł odnaleźć w sobie dziecko, wprowadził nas Mirosław Wacewicz, popularny LEGENDZIARZ i przewodnik PTTK. Był też czas na zwiedzenie Spichlerza wraz z Muzeum dawnego opactwa cystersów i Domu Opata. To był też fantastyczny czas na oderwanie się od szarej codzienności.
Spotkanie odbyło się w baśniowo-legendowym nastroju, no i atmosferze pełnej ciepła i życzliwości, a na każdego uczestnika czekała słodka niespodzianka.
Wydarzenie zorganizowała Parafia NSPJ w Kołbaczu przy wsparciu Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej, we współpracy ze Stowarzyszeniem Spichlerz Sztuki na czele z Panem Radosławem Palusem, a także ze wsparciem ze strony Gminy Stare Czarnowo i ZS w Kołbaczu.
Serdecznie dziękujemy Wszystkim zaangażowanym w uświetnienie tego spotkania, a w sposób szczególny Wszystkim, którzy uczestniczyli w tym wyjątkowym wydarzeniu.
Koordynator Anna Garzyńska